14e eeuws


ca. 1360

Evenement: Magdalena Kermis, Utrecht, 7 juli 2012.

Op 7 juli 2012, hebben we met diverse “middeleeuwers”, deelgenomen aan de Magdalena Kermis in Utrecht.

De opzet van de organisatoren was om de oorsprong van de Utrechtse Maliebaan kermis te tonen, door de Middeleeuwse “kerkemis” van 1346 na te bootsen. Op hun verzoek, hebben wij op 

 

deze dag het 14e eeuwse Colf gespeeld en hierbij vooral ook het publiek betrokken.  Het werd een wat wonderlijke combinatie van Middeleeuws vermaak naast zo’n moderne kermis, maar wat wel een apart effect gaf en vooral door het jongere publiek zeker werd gewaardeerd.

 

Waarom Colf?

In de Middeleeuwen was sport en spel, vooral op de vrije zondag,  belangrijk in de samenleving.  Zo werden er in de 14e eeuw diverse balspelen beoefend, waarvan “colf” de belangrijkste was.  Colf (gespeld met een c om het te onderscheiden van het latere kolf, dat een indoorversie is die later is ontstaan) is al bekend vanaf de 13e eeuw. Men speelde vier trajecten: over een lengte van ongeveer 4500 meter moest men eerst een aantal doelen raken zoals bijvoorbeeld een keukendeur raken, de deur van een windmolen, een deur in het kasteel en van het gerechtshuis. De manier van spelen was dat twee kleine teams (meestal van vier spelers) om de beurt een bal sloegen met een stok die colf of colve genoemd werd en in zo min mogelijk slagen probeerden het traject af te leggen.

Later zijn er diverse variaties hierop ontstaan, waaronder het Maliespel, dat op aangelegde banen werd gespeeld. In Utrecht is de Maliebaan hier speciaal voor aangelegd.

De geschiedenis van de Kermis

Kermis is een van die heel oude feesten waarvan de ouderdom niet precies is vast te stellen. Kermis komt voort uit (middeleeuwse) kerkwijdingen en jaarmarkten, uit ‘handel’ en ‘heiligheid’ zou je kunnen zeggen. Het woord ‘kermis’ is een verbastering van ‘kerkemis’. Met kerkemis wordt de speciale inwijdingsmis van elke nieuwe kerk bedoeld. Die inwijding gebeurt met groot ceremonieel. De mensen stromen toe. Deze kerkemis wordt vervolgens elk jaar op dezelfde dag feestelijk herdacht en herhaald. Weer een kerkemis, weer een vrije dag, weer feest. Deze herdenkingen trekken veel publiek, net als de jaarmarkten, die doorgaans aan hoge kerkelijke feestdagen zijn gekoppeld. ‘Waar volk is, is nering’, luidt het gezegde. En mét de nering komt de speelman mee. En de vuurspuwer, de koorddanser, de berenleider, de goochelaar, de waarzegger en natuurlijk de muzikant, want er moet gedanst worden. Heiligheid, handel én amusement vinden elkaar. Langzaam zien we nu het zwaartepunt in deze combinatie naar het gebeuren buiten de kerk verschuiven, naar de handel en het amusement op het marktplein. En nog veel later raakt de oorspronkelijke betekenis van de ‘kerkemis’ vergeten en spreekt men gemakshalve van ‘kerremis’, of gewoon ‘kermis’.

http://www.maliebaanfestival.nl/geschiedenis.html


Laatste wijziging: 26 september 2012 disclaimer

© Palster ende Scerpe 2007-2011 | KvK (Groningen) 02101492 | Bank: 1402.43.003 t.n.v. St. Palster ende Scerpe
email: info@palster-scerpe.nl